مینوز گوجه‌فرنگی یا توتا ابسولوتا یک پروانه کوچک از خانواده Gelechiidae است. بال‌های بالغ باریک، خاکستری مایل به قهوه‌ای و دارای لکه‌های ظریف‌اند. طول بدن بالغ معمولاً حدود ۵ تا ۷ میلی‌متر است و اغلب هنگام غروب و شب فعالیت می‌کند.

بالغ؛ نمای جانبی

پروانه در حالت استراحت، بال‌ها را باریک و شیروانی‌وار روی بدن می‌خواباند. تشخیص قطعی گونه در موارد مشابه ممکن است به بررسی تخصصی نیاز داشته باشد.

بالغ؛ نمای پشتی

الگوی رنگ و جمع‌شدن بال‌ها راهنمای اولیه برای شناسایی بالغ است؛ اندازه و شکل بال به‌تنهایی برای تشخیص گونه کافی نیست.

لارو فعال

لاروهای جوان کرم‌رنگ تا سبز و در سنین بالاتر گاهی متمایل به صورتی‌اند؛ نوار تیره پشت سر در لاروهای بزرگ‌تر نشانه کمک‌کننده است.

تخم روی برگ

تخم بسیار ریز و روشن است و عموماً بدون ذره‌بین به‌سختی دیده می‌شود.

شفیره در میوه

در این تصویر، شفیره در بافت میوه گوجه‌فرنگی دیده می‌شود. شفیرگی در بخش‌های محافظت‌شده گیاه یا در خاک نیز ممکن است رخ دهد.

در دمای نزدیک ۲۷ درجه سانتی‌گراد، منابع ترویجی چرخه تقریبی ۲۳ تا ۳۲ روز را گزارش کرده‌اند؛ در هوای خنک‌تر رشد کندتر است.

دامنه میزبانی در مطالعات آزمایشگاهی و مزرعه‌ای یکسان نیست. در برنامه مزرعه، بررسی بوته‌های خودرو از خانواده بادمجانیان در اطراف کشت اهمیت دارد.

مینوز برگ و پژمردگی بخش‌های هوایی

لارو با تغذیه بین دو سطح برگ، لکه‌های شفاف و نامنظم ایجاد می‌کند. با گسترش آلودگی، بافت قهوه‌ای و خشک می‌شود و سطح فتوسنتز کاهش می‌یابد.

نفوذ به میوه در نزدیکی کاسبرگ

سوراخ‌های کوچک، فضولات تیره و آسیب پیرامون دم‌میوه از نشانه‌های مهم‌اند؛ ورود عوامل پوسیدگی ثانویه احتمال افت کیفیت را افزایش می‌دهد.

خسارت شدید میوه

آلودگی میوه‌های سبز یا رسیده می‌تواند ارزش بازارپسندی و قابلیت نگهداری را به‌شدت کاهش دهد؛ میوه آلوده باید جدا شود.

آلودگی سرشاخه و جوانه نیز می‌تواند باعث توقف رشد، خشکیدگی موضعی و افت تشکیل خوشه‌های سالم شود.

در مراحل نخست، برخی گونه‌های شب‌پره مینوز بسیار شبیه‌اند. در ابهام تشخیصی، نمونه لارو یا بالغ برای شناسایی آزمایشگاهی ارزش دارد.

پایش بالغ‌ها با تله فرمونی

تله اختصاصی برای شناسایی شروع پرواز و روند تغییر جمعیت بالغ مناسب است؛ تعداد شکار به‌تنهایی معادل شدت خسارت یا آستانه ثابت سم‌پاشی نیست.

بازدید میدانی برگ‌ها

برگ‌های جوان و میانی، جوانه‌ها و ناحیه کاسبرگ میوه به‌صورت منظم بررسی شوند؛ وجود تخم، دالان فعال و لارو زنده ثبت شود.

از شروع نشاکاری یا انتقال نشا، بازدید منظم انجام می‌شود. فراوانی پایش در گرمای مناسب رشد آفت و در گلخانه‌هایی با سابقه آلودگی بیشتر است. در هر بازدید نقاط ورودی و حاشیه مزرعه با داخل کشت مقایسه شوند.

آستانه اقتصادی واحد و قابل‌تعمیم برای همه گلخانه‌ها، ارقام و بازارها وجود ندارد؛ تصمیم با روند شکار، درصد بوته‌های آلوده، حضور لارو فعال و مرحله رشد محصول گرفته می‌شود.

پس از برداشت، باقی‌ماندن میوه و بوته گوجه‌فرنگی در مزرعه می‌تواند جمعیت آفت را حفظ کند. جمع‌آوری بقایا، پایش کشت‌های مجاور، جلوگیری از انتقال نشای آلوده و مدیریت تاجریزی‌های خودرو اقدامات پایه‌اند.

تله فرمونی در فضای باز به ردیابی پرواز و انتخاب زمان بررسی گیاه کمک می‌کند؛ تعداد یا تراکم ثابت تله برای «حذف جمعیت» بدون طرح فنی و اعتبارسنجی محلی توصیه نمی‌شود. تناوب با گیاهان غیرمیزبان، اگر در سطح منطقه رعایت شود، در کاهش پایداری آفت نقش دارد.

سن شکارگر نسیدیوکوریس تنوئیس

این سن شکارگر می‌تواند از تخم‌ها و لاروهای جوان تغذیه کند. در تراکم بالا و کمبود طعمه، احتمال آسیب تغذیه‌ای به گیاه نیز وجود دارد.

فرآورده‌های دارای سویه و برچسب مناسبِ Bacillus thuringiensis با بلعیده‌شدن توسط لاروهای حساس عمل می‌کنند؛ پوشش و زمان مصرف تعیین‌کننده‌اند. زنبورهای پارازیتوئید تخم مانند Trichogramma achaeae و سن شکارگر Macrolophus pygmaeus نیز در برنامه‌های کنترل زیستی بررسی شده‌اند. حضور و کارایی آن‌ها به شرایط گلخانه و سازگاری برنامه آفت‌کش بستگی دارد.

برای توتا ابسولوتا، انتخاب حشره‌کش باید بر اساس ثبت معتبر آن برای گوجه‌فرنگی و این آفت، مرحله لاروی، سابقه مصرف گروه‌های مشابه و اثر بر دشمنان طبیعی صورت گیرد. نام‌های زیر نمونه مواد مؤثره مطرح در منابع کنترل هستند، نه نسخه عمومی مصرف یا تأیید ثبت در همه کشورها.

مقاومت به چند گروه ماده مؤثره در جمعیت‌های مختلف گزارش شده است. جابه‌جایی نام تجاری بدون تغییر گروه اثر، مدیریت مقاومت نیست. از مخلوط‌کردن خودسرانه سموم و افزایش دوز خارج از برچسب پرهیز شود.

مقدار مصرف، نوبت مجاز، فاصله تا برداشت (دوره کارنس)، محدودیت گلخانه‌ای یا مزرعه‌ای و رعایت ایمنی کارگر و گرده‌افشان فقط بر پایه برچسب معتبر محصول و نظر کارشناس منطقه تعیین می‌شود.

پس از ورود لارو به عمق بافت برگ یا میوه، دسترسی بسیاری از روش‌های کنترلی کمتر می‌شود. بنابراین پایش تخم، لارو جوان و دالان تازه از تلاش برای کنترل دیرهنگامِ خسارت شدید مهم‌تر است.

در آغاز آلودگی، حذف نقاط محدود، کنترل زیستی و سایر ابزارها معمولاً فرصت اثرگذاری بیشتری دارند. برای آلودگی شدید، برنامه مدیریت باید چندمرحله‌ای باشد و فقط به یک نوبت محلول‌پاشی متکی نماند.

کشت پیوسته گوجه‌فرنگی، وجود میزبان‌های خودرو، انتقال نشای آلوده، باقی‌ماندن بوته‌های آلوده پس از برداشت و دمای مناسب رشد آفت، جمعیت را بالا نگه می‌دارند. دما بر سرعت تکمیل چرخه اثر می‌گذارد اما رابطه رشد آفت با دما در شرایط خیلی گرم یا سرد خطی نیست.

در گلخانه‌های گرم با چند کشت پشت‌سرهم، هم‌زمانی تخم، لارو، شفیره و بالغ باعث می‌شود یک روش یا یک نوبت اقدام همه مراحل را هدف نگیرد.